• Archive for Φεβρουαρίου 4th, 2011

    ΤΑ ΡΟΔΑ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΙΝΑ

    4 Φεβρουαρίου 2011 // 1.196 Comments »

    Μας τα ‘πανε οι ειδικοί

    Πως έτσι γίνοντ’ όλα

    Όταν μιλάνε οι σοφοί

    -αφού πνιγούνε στην σιωπή-

    Τα διορθώνουν όλα!

    .

    Και τότε ένας οργασμός

    Του κράτους που φωνάζει,

    Ξεσπάει σε όσους στρέχουνε

    Τα χάλια τους να έχουνε

    Και νάσου το μαράζι.

    .

    Τον Ντάριο Φο τον ρώτησα

    Πως στο καλό να σώνω

    Κι αυτός μου είπε φωναχτά

    Αυτό που έλεγε παλιά,

    Διπλά το Δεν Πληρώνω!

    .

    Και οι σοφοί οργίστηκαν.

    Φτιάξαν καλαμαράδες

    Εκείνοι τα ταιριάξανε

    Και πληρωμές αδράξανε

    Με τους καραβανάδες.

    .

    Τι λέω; θα λέτε τώρα εδω

    Τι σημασία έχει;

    Διαλέξαμ’ έναν αρχηγό,

    Τούτος μας έδειξε φευγιό

    Καλά που το κατέχει![1]

    .

    Ναι Φίλοι,

    Απόλυτα είναι σίγουρο το δίκιο του δεσπότη.

    Μ΄ ακόμα σιγουρότερο

    Το δίκιο του αγρότη.

    .

    Κι αν τα κοιτάς καλά αυτά

    Πιο πίσω απ’ την βιτρίνα,

    Η σκέψη σου θ΄αναζητά

    Τα Ρόδα! και τα Κρίνα!

    .

    ευωδιαστά…ΣΟΛΕΓΓΑ


    [1] Το στιχούργημα γράφτηκε επί πρωθυπουργίας Κ. Καραμανλή του νεότερου

    Posted in WIF, ΠΟΙΗΣΗ

    Η σφίγγα

    // 5.331 Comments »

    Η σφίγγα

    του Heinrich Heine[1]

    Αυτό είναι το παλαιό δάσος των παραμυθιών!

    Ευωδιάζουν τα άνθη της φλαμουριάς,

    Η θαυμαστή λάμψη του πρωϊνού

    μαγεύει την διάθεσή μου.

    Ενώ προχωρούσα, ενώ εβάδιζα

    ακούστηκε στα υψηλά,

    το αηδόνι να τραγουδά

    για αγάπη και για της αγάπης τον πόνο.

    Τραγουδά για την αγάπη και της αγάπης τον πόνο,

    για δάκρυα και για χαρές,

    αλαλάζει τόσο λυπητερά, αναστενάζει τόσο χαρούμενα

    ξεχασμένα όνειρα ξυπνούν.

    Ενώ εβάδιζα, ενώ προχωρούσα,

    να είδα μπροστά μου,

    σ” ανοικτό χώρο, ένα μεγάλο Κάστρο

    με τ” αετώματά του ψηλά ν” ανεβαίνουν.

    Κλειστά παράθυρα, παντού

    μια σιωπή και μια θλίψη

    φαινόταν σαν να κατοικούσε ο σιωπηρός θάνατος

    σ” αυτούς τους έρημους τοίχους.

    Εκεί μπροστά στη θύρα ήταν μια σφίγγα

    ένα ερμαφρόδιτο πλάσμα τρόμου και λαγνείας,

    το σώμα και τα πόδια σαν ένα λιοντάρι

    μια γυναίκα στο κεφάλι και στο στήθος.

    Μια όμορφη γυναίκα! η λευκή ματιά,

    μιλούσε γι” άγριους πόθους

    τα βουβά χείλη καμπυλώνονταν

    και χαμογελούσαν με μια σιωπηλή ικανοποίηση.

    Το αηδόνι τραγουδούσε τόσο γλυκά

    δεν μπορούσα να αντισταθώ

    κι ενώ φιλούσα την χαριτωμένη μορφή

    να τι συνέβη μέσα μου και γύρω μου.

    Ζωντάνεψε η μαρμάρινη εικόνα,

    η πέτρα άρχισε ν αναστενάζει

    ήπιε τα φιλιά μου παθιασμένης θέρμης

    με δίψα και λαχτάρα.

    Ήπιε σχεδόν μέχρι το τέλος της ωδής

    και τελικά γεμάτη λαγνεία,

    μ” αγκάλισε, το φτωχό μου σώμα

    ξεσκίζοντας με τα λιονταρίσια νύχια.

    Γοητευτικό μαρτύριο και ηδονικός πόνος!

    ο πόνος και ο πόθος αμέτρητα!

    ενόσω το φίλημα στο στόμα μ” ευχαριστεί

    με πληγώνουν τα νύχια φρικτά.

    Το αηδόνι τραγουδούσε: «Ω ωραία σφίγγα!

    Ω Έρωτα! τι σημαίνει άραγε,

    να αναμιγνύεις με θανάσιμο μαρτύριο

    όλες τις ευλογίες σου;

    Ω ωραία σφίγγα! Ω λύσε μου

    το αίνιγμα, το θαυμαστό!

    σκέφθηκα επάνω σ” αυτό

    ήδη αρκετά χιλιάδες χρόνια»

    Σχόλια,

    Η σφίγγα ένα υβριδικό δημιούργημα με το σώμα ενός λέοντα και το κεφάλι ενός βασιλιά ή (σπανιότερα) μιας βασίλισσας, ένα πανάρχαιο σύμβολο ηγεμόνα. Στους Αιγυπτίους ως επί το πλείστον παρίστανε τον φαραώ ή τον υιό του ήλιου ως ακλόνητη δύναμη προστασίας. Στους Φοίνικες, Χεττίτες, Ασσυρίους παρίσταται ως πτερωτός λέων ή ταύρος με ανθρώπινο κεφάλι. Στους Έλληνες η σφίγγα είναι θηλυκιά με πτερά, αρχικά μια αινιγματική ή τρομερή ύπαρξη στην οποία αναφερόμαστε ακόμη σήμερα στην γλωσσική μας χρήση. Στην νεότερη εποχή, π.χ. στην συμβολική τέχνη στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα η σφίγγα εθεωρείτο σύμβολο της αινιγματικότητας της γυναίκας [1]. Η σφίγγα συνδυάζει τα 4 στοιχεία: πυρ: η κεφαλή ανδρός, ή γυναίκας αήρ: πτερά αετού, ύδωρ: πόδια ταύρου, γη: λέων από τα οποία αποτελείται ο άνθρωπος και το σύμπαν [2]

    Τα 4 αυτά σύμβολα συνοδεύουν τον θρόνο του Θεού στο όραμα του θρόνου (α΄κεφ. Ιεζεκιήλ 570 π.Χ. και δ΄κεφ. Αποκαλύψεως 90 μ.Χ.). Εκ των υστέρων έγιναν σύμβολα των 4 Ευαγγελιστών 4ος αιών μ.Χ. Ματθαίος: πυρ = άνθρωπος ή άγγελος, Μάρκος = λέων , Ματθαίος = ταύρος ή μόσχος, Ιωάννης = αετός. Η άποψη του υπογράφοντος είναι ότι συμβολίζουν 4 αστερισμούς που ο καθένας έχει ένα άστρο πρώτου μεγέθους: Ματθαίος = πυρ = αστερισμός Βοώτη, άστρο Αρκτούρος, Μάρκος = γη = αστερισμός Λέοντας, άστρο Βασιλίσκος, Λουκάς = ύδωρ = αστερισμός Ταύρου άστρο Αλντεμπαράν, Ιωάννης αήρ = αστερισμός Αετού, άστρο Αλτάιρ.

    Τα 4 αυτά άστρα αν τα συνδέσεις σ΄ένα χάρτη του ουρανού σχηματίζεται ένα τετράπλευρο με κέντρο τον πολιτικό αστέρα. Τα 4 ζώα (άνθρωπος, λέων, ταύρος, αετός) παρίστανται μαζί με τους 4 ευαγγελιστές τέσσερα σφαιρικά τρίγωνα, κάτω από τον τρούλο του βυζαντινού σταυροειδούς μετά τρούλου ναού. Παράσταση των 4 ζώων γίνεται σε ψηφιδωτό του οσίου Δαβίδ στην Άνω Πόλη της Θεσσαλονίκης (5ος αιών μ.Χ.) και σε πολλές μεταγενέστερες εκκλησίες [3].

    Η σφίγγα στον μύθο του Οιδίποδα είναι ένα υβριδικό σύνθετο ζώο με κεφάλι γυναίκας, πόδια λέοντος, πτερά αετού και ουρά όφεως. Σε αντίθεση με την αγαθή αιγυπτιακή σφίγγα η ελληνική είναι σκληρή και απάνθρωπη. Ήταν κυρίως το τέρας που γέννησαν ο Τυφών και η Έχιδνα και το οποίο έστειλε κάποια θεότητα (ίσως η Ήρα) για να εκδικηθεί τους Θηβαίους και τον βασιλιά τους Λάϊο.

    Στον Θηβαϊκό κύκλο και ειδικά στον μύθο του Οιδίποδος, παρουσιάζεται να κάθεται στο Φίκιον όρος της Βοιωτίας και να θέτει προς λύση σε όλους τους περαστικούς ένα αίνιγμα που είχε διδαχθεί από τις Μούσες.

    «Υπάρχει ένα ον πάνω στη γη με ένα όνομα, το οποίο έχει δύο και τέσσερα και τρία πόδια…»

    Κάθε περαστικό που δεν απαντούσε ή έδινε λάθος απάντηση τον καταβρόχθιζε. Τελικά, το αίνιγμα έλυσε ο Οιδίπους, απαντώντας ότι το ον αυτό είναι ο άνθρωπος και τότε η σφίγγα κατακρημνίστηκε από τον βράχο της. Από τον μύθο αυτόν προήλθε πιθανώς ο θρύλος ότι η σφίγγα ήταν πάνσοφη ακόμη και σήμερα η σοφία της σφίγγας είναι παροιμιώδης [4].

    Ετυμολογία: Σφίγγα, πιθανόν δάνειο από την Αρχαία Αιγυπτιακή, όπως προκύπτει και από το αιγυπτιακό τοπωνύμιο Φίκιον όρος σε τόπο βορείως των Θηβών. Το τοπωνύμιο συνδέθηκε παρετυμολογικά με το ρήμα σφίγγω. Οι λέξεις σφήκα και σφίγγα δεν έχουν ετυμολογική σχέση και δεν πρέπει να συγχέονται στην προσφορά, τη γραφή και τη σημασία. Η λέξη σφήκα(αρχ. σφηξ-ηκός) δηλώνει το έντομο, ενώ η λέξη Σφίγγα (αρχ. Σφίγξ-ιγγός) δηλώνει το μυθικό τέρας που έθετε αινίγματα [5].

    Μετάφραση – Σχόλια: Δρ. Πασχάλη Χριστοδούλου.

    ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

    [1] UDO BECKER, Lexikon der Symbole, Herder Spektrum, Freiburg 200.

    [2] DAVID FONTANA, The Secret Language of Symbols, Pavillon books, London 1993.

    [3] ΠΑΣΧΑΛΗ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ. Η Ελληνική Αστρονομία στους Ορφικούς Ύμνους, Ουρανός, Απρίλιος 2005/077

    [4] ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ ΠΑΠΥΡΟΣ LAROUSSE BRITANNICA. Αθήνα 2007 λήμμα Σφίγξ, τόμος 48.

    [5] Γ. ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗ, ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Κέντρο Λεξικολογίας, Αθήνα 2009.


    [1] Heinrich Heine. Γερμανός ποιητής, γεννήθηκε στο Düsseldorf (1797-1856). Συνθέτης ποιημάτων ρομαντικής έμπνευσης και ταξιδιωτικών αφηγήσεων Έπαιξε τον ρόλο ενός πολιτιστικού συνδέσμου μεταξύ της Γαλλίας και της Γερμανίας.

    Posted in ΔΙΑΝΟΗΣΗ, ΠΟΙΗΣΗ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ