• Archive for Ιανουαρίου 29th, 2011

    Η ΤΙΓΡΗ

    29 Ιανουαρίου 2011 // 5.195 Comments »

    Αφορμή για την παρουσίαση του ποιήματος του WILLIAM BLAKE που ακολουθεί «η τίγρη», ήταν η συζήτηση που είχα με τον κ. Ισίδωρο Π… στο γραφείο του στην στοά Χρυσικοπούλου, στη Θεσσαλονίκη, περί τα μέσα Σεπτεμβρίου 2009, όταν πρόσεξα ανηρτημένο ένα πίνακα διαστάσεων 50Χ60 εκ. περίπου, που έδειχνε το μισό πρόσωπο μιας ωραίας νεαρής ξανθιάς γυναίκας με καστανοκίτρινα μάτια και κατακόκκινα χείλη, ενώ πίσω στο άλλο μισό πίσω από τον ξεσκισμένο πίνακα, πρόβαλε η μορφή μιας τίγρης. Διερωτηθήκαμε τι συμβολίζει άραγε ο πίνακας, ερμηνευμένος με την ψυχολογία του βάθους[1]. Η τίγρη είναι η anima της γυναίκας; Ότι στο βάθος της ψυχής μιας όμορφης ξανθιάς κρύβεται μια τίγρη, έτοιμη να σε κατασπαράξει; Η τίγρη το μεγαλόσωμο σαρκοφάγο θηλαστικό , ανήκει στην οικογένεια των αιλουροειδών και χαρακτηρίζεται από το ζωηρό καστανοκίτρινο χρώμα του και τις κάθετες προς τον άξονα του σώματος μαύρες ραβδώσεις του δέρματός του, καθώς και για την δύναμη και ευκινησία του. Μεταφορικά σημαίνει ευκίνητο, δυναμικό και ορμητικό πρόσωπο «ένας τίγρης στην επίθεση της ομάδας», «βάλτε ένα τίγρη στη μηχανή»[2]. Η τίγρη είναι σύμβολο της δύναμης και της αγριότητας με εξίσου αρνητική και θετική σημασία. Στην Κίνα στην αρχή σήμαινε πνεύμα προστασίας του κυνηγιού, αργότερα της καλλιέργειας. Η λευκή τίγρη είναι σύμβολο βασιλικών αρετών. Στον βουδισμό η τίγρη που βρίσκει τον δρόμο της μέσα από την ζούγκλα είναι σύμβολο της πνευματικής προσπάθειας. Επειδή μπορεί να προσανατολίζεται μέσα στο σκοτάδι και στην νέα σελήνη είναι επίσης ένα σύμβολο του εσωτερικού φωτός ή επίσης της αύξησης του φωτός και της ζωής μετά από σκοτεινούς και δύσκολους καιρούς. Ως αρπακτικό ζώο η τίγρη συμβολίζει συχνά την επικίνδυνη ενέργεια ανεξέλεγκτων δυνάμεων[3].

    Η τίγρη είναι το τρίτο ζώδιο του κινέζικου ζωδιακού κύκλου και αντιστοιχεί στους Διδύμους. Η τίγρη ιδιαιτέρως τιμάται στην Κίνα, συμβολίζοντας δύναμη και προστασία και παραστάσεις της στολίζουν εισόδους κτιρίων. Θεωρείται στην Κίνα, ο βασιλιάς των ζώων και παριστάνει την ζωτικότητα και την ζωτική ενέργεια[4].

    Να όμως το ποίημα του William Blake σε ελληνική μετάφραση, μαζί μ” ένα σύντομο βιογραφικό του ποιητή[5].

    Η ΤΙΓΡΗ

    Τίγρη, τίγρη, που καις λαμπρά στα

    δάση της νύκτας.

    Ποιο αθάνατο χέρι ή μάτι σχεδίασε

    την τρομερή σου συμμετρία;

    Σε τι απύθμενα βάθη ή μακρινούς ουρανούς

    έκαιγε η φωτιά των ματιών σου;

    Σε τι φτερά ήθελε Εκείνος να πετάξει;

    Ποιο χέρι τόλμησε να πιάσει τη φωτιά σου;

    Ποιο το στέρνο και ποια η τέχνη

    ν” ανοίξει θα μπορούσε την ενέργεια της καρδιάς σου;

    Κι όταν η καρδιά σου άρχισε να χτυπά,

    ποιο φοβερό χέρι; και ποιο φοβερό πόδι;

    Ποιο σφυρί, ποια αλυσίδα,

    Σε ποιο καμίνι ήταν το μυαλό σου;

    Σε ποιο αμόνι; Ποιο φοβερό άδραγμα

    θα τολμούσε να πνίξει τους θανάσιμους φόβους του;

    Όταν τα άστρα έριχναν κάτω στη γη

    τα φωτεινά τους ξίφη και έβρεχαν

    τους ουρανούς με τα δάκρυά τους,

    Χαμογελούσε Εκείνος, που έβλεπε το έργο του;

    Εκείνος που έκανε το πρόβατο, έκανε κι εσένα;

    Τίγρη, τίγρη, που καις λαμπρά στα δάση της νύκτας

    Ποιο αθάνατο χέρι ή μάτι σχεδίασε

    την τρομερή σου συμμετρία!

    William Blake

    (William Blake 1757-1827. Βρετανός ποιητής και ζωγράφος. Εκπαιδεύτηκε σαν χαράκτης και έκανε σχέδια για τα ποιήματά του. Τόσο τα ποιήματά του όσο και τα σχεδιάσματά του έχουν μια μυστική και προφητική ποιότητα).

    Σχόλιο

    Το ποίημα θεωρείται ένα από τα πιο εξαιρετικά και βαθειά ποιήματα της αγγλικής γλώσσας. Σε μερικούς αναγνώστες το αποτέλεσμα φαίνεται «καθαρή ποίηση» γιατί η υπέροχη ποιητική μορφή του δεν μεταδίδει ένα σαφές επικοινωνιακό μήνυμα. Έγιναν πολλές προσπάθειες να δοθεί μια ερμηνεία, αλλά οι σχολιαστές δεν συμφωνούν μεταξύ τους. Φαίνεται προτιμότερο ν” αφήσουμε το ποίημα να μιλήσει από μόνο του, όπως ο ποιητής δίνει σε κάθε αναγνώστη κάποιο μέρος του νοήματός του. Το ποίημα αποτελείται προφανώς από μια σειρά ερωτήσεων, όπου καμιά δεν απαντάται. Περιέχει το αίνιγμα του σύμπαντος, πώς να συμφιλιώσεις το καλό με το κακό. Η προσεκτική ανατομία μάλλον θα καταστρέψει την επίδραση του ως ποίηση[5]

    Θα επιχειρήσουμε μόλα ταύτα μια προσέγγιση. Ο στίχος “όταν τα άστρα έριχναν κάτω στη γη τα φωτεινά τους ξίφη” είναι εμπνευσμένος από το βιβλίο του Ιώβ της Παλαιάς Διαθήκης (38:7). Τρείς φορές αναφέρεται στο ποίημα η λέξη «Eκείνος» και τρεις φορές τίθεται πάλι η ερώτηση “ποιό χέρι”. Μας θέτει τα ερωτήματα ο ποιητής και δεν μας απαντά γιατί δεν πρέπει να απαντήσει γιατί δεν πρέπει να πει το όνομα «Εκείνο», που κανένα όνομα δεν μπορεί να το περιγράψει η να το συμπεριλάβει. Αυτό το ποίημα είναι ένα δείγμα αποφατικής θεολογίας όπου δια αρνήσεων γίνεται προσπάθεια προσέγγισης του «παντός επέκεινα», «Εκείνου» που είναι πέρα και πάνω από όλα.

    Η τίγρη συνδυάζει τη συμμετρία, την ομορφιά με το τρομερό το άγριο, το φοβερό, το πρωτόγονο. Η θέα της προκαλεί δέος αλλά συγχρόνως μας γοητεύει και μας ελκύει. Είναι μια εικόνα και απαύγασμα του «Τρομερού Μυστηρίου» του ανεξήγητου του ανεξιχνίαστου αλλά και του γοητευτικού του και κατ εξοχήν ελκυστικού και ωραίου που ικανοποιεί πλήρως όποιον προσπαθεί και επιμένει να το αναζητά.

    Βοηθήματα:

    1) Κάρλ Γιούνγκ: Ο άνθρωπος και τα σύμβολα του. Εκδόσεις Αρσενίδη, Αθήνα 1964.

    2) Γ. Μπαμπινιώτης: Λεξικό Νέας Ελληνικής Γλώσσας, Αθήνα 1998, λήμμα Τίγρη.

    3) Udo Becker: Lexikon der Symbole, Herder. Freiburg, 1999.

    4) David Fontana: The secret Language of Symbols, Pavillon London, 1993.

    5) William Blake: Songs of Innocence and of Experience. Oxford University Press, 1967.

    Επιμέλεια, Απόδοση Δρ. Πασχάλη Α. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ Θεσσαλονίκη.

    Posted in ΔΙΑΝΟΗΣΗ, ΠΟΙΗΣΗ

    ΑΙΓΥΠΤΟΣ 2011-01-29

    // 118 Comments »

    Για πολλούς ήταν ξάφνιασμα, για άλλους αναμενόμενο. Ο λόγος για το ξέσπασμα χιλιάδων ανθρώπων στην γειτονική μας χώρα.

    Ξέραμε ότι μια μερίδα πληθυσμού, οι ισλαμιστές Αιγύπτιοι, ήταν αντίθετοι με το σημερινό καθεστώς και το δήλωναν με τρομοκρατικές ενέργειες. Κανείς δεν πίστευε ότι το κοινωνικό σύνολο θα εξεγείρετο, με μπροστάρηδες νέα παιδιά μορφωμένα, πλην όμως άνεργα και σ’ ένα φάσμα κοινωνικού αποκλεισμού.

    Το καθεστώς προσπαθεί να αποφύγει την κατάρρευση, ενεργοποιώντας τον στρατό και φυσικά την αστυνομία που διατάχθηκαν να στραφούν με όπλα κατά του λαού, αδιαφορώντας για τους νεκρούς που θα υπάρξουν. Και νεκροί υπάρχουν.

    Ο λαός όμως δεν πτοείται από την αντίδραση της κυβέρνησης. Συνεχίζει τον αγώνα του παρά το αίμα που ρέει.

    Τι όμως μπορεί να συμβεί; Αν θεωρήσουμε δεδομένη την κατάρρευση της κυβέρνησης, τότε πρέπει να εστιάσουμε την προσοχή μας στις δύο κοινωνικές δυνάμεις που σήμερα εμφανίζονται ενωμένες αλλά σύντομα θα είναι συγκρουόμενες.

    Η πρώτη δύναμη είναι της κοσμικής δυτικότροπης αντίληψης που ηγείται σήμερα της εξέγερσης, και η άλλη των ισλαμιστών που πιστεύουν ότι η Αίγυπτος πρέπει να γίνει ένα ισλαμικό κράτος. Οι κοσμικοί έχουν σαν πόλο συσπείρωσης τον νομπελίστα Ελ Μπαραντέϊ που όπως φαίνεται είναι ο μόνος ενδεδειγμένος να αναλάβει την διακυβέρνηση της χώρας. Οι ισλαμιστές έχουν δείξει την δική τους συσπείρωση και δράση στο παρελθών. Επομένως έχουν οργάνωση και είναι έτοιμοι να επικρατήσουν μετά από αυτή την κρίση.

    Είναι λοιπόν θέμα χρόνου. Αν καθυστερήσουν οι μεταβολές τότε το πιθανότερο θα είναι να επικρατήσουν οι δεύτεροι.

    Δεν μπορώ να σκεφτώ σε μία τέτοια εξέλιξη, ποιες θα είναι οι παρενέργειες, όμως είναι βέβαιο ότι δεν θα είναι ευχάριστες.

    Και κλείνοντας έχω να πω, «ο Θεός να βάλει το χέρι Του»

    ΣΟΛΕΓΓΑ εκπρόσωπος του wif.gr

    Posted in WIF