• Archive for Ιανουαρίου, 2011

    ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ

    17 Ιανουαρίου 2011 // 35 Comments »

    Ο ρυθμός[1]

    Σάμπως να είναι ένας ρυθμός;

    Βυθός του νου, που μανιασμένος σε χτυπάει;

    Μην είναι αυτό που σένα κάνει Ποιητή;

    Κι ύστερα σβήνει και τη νύχτα ξεψυχάει;

    Μετά, και πάλι δυναμώνει το πρωί

    Ό,τι και αν έχεις στο μυαλό σου, παρασύρει

    Χορός, τραγούδι και το άπειρο, στο όνειρο, να ζει

    Το υπερτέλειο, στη δόξα του, ένα χέρι που συντρίβει

    Είσαι μονάχος. Χόρεψε αυτό που ο χορός σου εκλιπαρεί!

    Την πένα άρπαξε και γράψε στο χαρτί σου!

    Στο παραθύρι πλησιάζω μιαν αυγή

    Και εκεί, στον ήλιο, ατενίζω τη μορφή σου.

    Ελένη Σεμερτζίδου

    http://www.seeleni.blogspot.com/


    [1] Αφιερωμένο στην Ποίηση.

    Posted in ΔΙΑΝΟΗΣΗ, ΠΟΙΗΣΗ

    ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΟΝ ΝΤΟΣΤΟΓΙΕΦΣΚΙ

    // 4.746 Comments »

    Αν ένας μεγάλος λαός δεν πιστεύει ότι μόνο σ’ αυτόν βρίσκεται η αλήθεια (μόνο σ’ αυτόν και αποκλειστικά σ’ αυτόν), αν δεν πιστεύει ότι μόνον αυτός είναι ικανός και προορισμένος να τους αναστήσει όλους και να τους σώσει όλους με την αλήθεια του, αυτός αμέσως μετατρέπεται σε εθνογραφικό υλικό, και όχι σε μεγάλο λαό.

    (Φιόντορ Ντοστογιέφσκι)

    ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΘΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΣΤΑΣΗ

    Οι πρώτοι πιο συστηματικοί, αλλά και πιο αποτελεσματικοί, προπαγανδιστές ήταν από καταβολής κόσμου, οι ιδρυτές, ιερείς και απολογητές των θρησκειών. Η δουλειά τους ήταν δυσχερής και πολυσύνθετη. Απαιτούσε ευρηματικότητα, ευστροφία – σχεδόν σοφιστική – φαντασία και ατελείωτη πειθώ. Διότι είναι πολύ πιο εύκολο να διαδώσεις και να εξαπλώσεις μια ιδεολογία, παρά μία αρκετά περίπλοκη – και σε πολλά σημεία «απάνθρωπα σκληρή» θρησκευτική πίστη. Είναι πιο εύκολο να προβάλλεις μια ευνοϊκή εικόνα για έναν ηγεμόνα ή πολιτικό αρχηγό, παρά να πείσεις δισεκατομμύρια ανθρώπους για την ύπαρξη ενός αόρατου (αλλά παντοδύναμου και πανάγαθου) Πατέρα. Είναι πολύ πιο ευχερές να δικαιολογήσεις ή να συγκαλύψεις τις ατέλειες και τα εγκλήματα μιας διακυβέρνησης (όπως εκείνη του Χίτλερ ή του Στάλιν), παρά να καταφέρεις να κάνεις το γένος των ανθρώπων να ξεχάσει τον πόνο, την αρρώστια, την φθορά, τον θάνατο και όλα τα βάσανα που περιέχει η ύπαρξή του – και επιπλέον να δοξολογεί τον Ύψιστο, επειδή «τα πάντα εν σοφία εποίησεν»! Η «σιωπή του Θεού» αποτέλεσε το βασικό μοτίβο όλης της υπαρξιακής φιλοσοφίας και θεολογίας του περασμένου αιώνα. Πράγματι, ο Θεός σώπασε στο Άουσβιτς, στην Ρουάντα, στην Καμπότζη και σε τόσα άλλα μέρη του πλανήτη μας και άφησε να εκτυλιχθούν απύθμενες βαρβαρότητες, χωρίς ποτέ να δώσει «ένα σημείο». Ο Θεός σωπαίνει όχι μόνο στις μεγάλες δημόσιες τραγωδίες αλλά και στις μικρές ιδιωτικές. Η μάνα που σπαράζει για τον χαμό του παιδιού της δεν παίρνει απάντηση. Αντίθετα, όμως, με το Θεό που «σιωπά», οι προπαγανδιστές και απολογητές του υπήρξαν ανέκαθεν λαλίστατοι. Ιδρυτές θρησκειών, απόστολοι, προφήτες, ιερείς και αρχιερείς, μοναχοί και θεολόγοι, μας έχουν φιλοδωρήσει με χιλιάδες – ίσως και εκατομμύρια σελίδες κειμένων. Κοινό στοιχείο όλων αυτών των λόγων είναι η προσπάθεια «να δικαιολογήσουν τους τρόπους του Θεού στους ανθρώπους», για να χρησιμοποιήσουμε τον περίφημο στίχο του Μίλτωνα: «to justify the ways of God to Men». Διαπρεπής Γάλλος θεολόγος, ο καθηγητής Bernard Sesboue, σε μελέτη του για την σιωπή του Θεού, αφού αναλύσει διεξοδικά όλες τις περιπτώσεις όπου ο Θεός παρέμεινε «απών», καταλήγει στο ότι είναι πλάνη να θεωρούμε ότι ο Θεός σιωπά, διότι ο Θεός μίλησε, άπαξ και δια παντός, όταν έστειλε τον γιο του να σταυρωθεί και να υποφέρει για μας. Μέσα από την Σταύρωση συμμετέχει στα πάθη μας – και άρα είναι παρών.

    Τα πάντα εν σοφία λοιπόν … Αλλά στ’ αλήθεια για ποιά σοφία μιλάμε; Για την ατέρμονη σοφία του Θεού, για την επουράνια εκείνη οπτική γωνία, που κάνει να φαίνονται όλα στον κόσμο τέλεια. Ακόμη και αν δεν είναι; Το σίγουρο είναι ότι, με μια πρώτη ματιά, η σοφία – στην οποία αναφερόμαστε – δεν φαίνεται να είναι διαποτισμένη με παναγαθότητα. Τίποτα μέσα στην φύση δεν δείχνει καλοσύνη ή ηθική βούληση. Αντίθετα κυριαρχεί ο πόλεμος πάντων εναντίον πάντων. «Ο κάθε άνθρωπος φταίει για όλους και για όλα, χώρια από τις δικές του αμαρτίες», θα είναι η απάντηση του Ρώσου συγγραφέα Ντοστογιέφσκι, δια στόματος του ήρωά του στάρετς Ζωσιμά, στο έργο ΄΄Αδελφοί Καραμάζωφ΄΄. Ολόκληρη η κτίση «συστενάζει και συνωδίνει» εξαιτίας της πρώτης αμαρτίας και της ενοχής του ανθρώπου «για όλους και για όλα». Η διαφωνία των σοβιετικών με τον Ντοστογιέφσκι πάνω στη βασική του αρχή δεν θα αργήσει να έρθει, και αυτό γιατί ο διάσημος συγγραφέας εντοπίζει το κακό στην ανθρώπινη φύση, σε αντίθεση με τους σοσιαλιστές που το μετατοπίζουν στην κακή δομή της κοινωνίας. Το κακό, όμως, υπάρχει έξω από μας. Εξαρτάται από την κοινή μας φύση και από την ελευθερία μας που σημαίνει ευθύνη. «Ελευθερία – λέει ο Ντοστογιέφσκι – σημαίνει προσωπική στάση του ανθρώπου απέναντι στο Θεό, τον εαυτό του, το περιβάλλον, την κοινωνία και τα πάντα». Η Θεοδικία (δικαιολόγηση του Θεού), όμως, αυτή δεν είναι μια από τις πιο σύνθετες νοητικές ασκήσεις που συνέλαβε ο άνθρωπος; Κάθε Θεοδικία δεν απαιτεί απέραντη στρεψοδικία; Για να καλύψεις π.χ. τον καθημερινό θάνατο χιλιάδων αθώων παιδιών, δεν θα έπρεπε να «εφευρεθεί» μέλλουσα ζωή, δεύτερη παρουσία, το επιχείρημα της «δοκιμασίας», το Προπατορικό Αμάρτημα, για να οδηγηθεί κανείς στο τέλος στην παράθεση δύο εντελώς αντιφατικών φράσεων: «Τα πάντα εν σοφία εποίησεν» και «Ανεξερεύνητοι αι βουλαί του Υψίστου»; Ο Ντοστογιέφσκι μένει πιστός στην αρχική του θέση για να σωθεί ο άνθρωπος και ως πρόσωπο και ως κοινωνία. Για τον Ρώσο συγγραφέα, ο άνθρωπος πρέπει να μείνει άνθρωπος, και στο Χριστό έμεινε άνθρωπος. Γιατί το κάθε σύστημα, που πάει να σώσει τον άνθρωπο δημιουργώντας ένα γενικό άνθρωπο, έναν άνθρωπο που το πρόσωπό του έχει χαθεί, είναι απάνθρωπο. Για τον Ντοστογιέφσκι, η απόλυτη υποταγή στην εντολή του Θεού εμπεριέχει την πεποίθηση πως μέσα στην εντολή του Θεού κρύβεται η προεικόνιση του θαύματος. Έτσι, στην κορυφή της ζωής, ζωή και θυσία δεν είναι ποτέ αντίθετα, γιατί θυσία είναι η ανώτατη μορφή ζωής και ζωή η ανώτατη μορφή θυσίας. Μ’ αυτόν τον τρόπο εδραιώνεται η άρση της αντίθεσης ανάμεσα στην έκφραση του Θεού και στην πραγματικότητα. Δεν υπάρχει καμιά ιδεαλιστική, κοσμολογική ή ιστορική ερμηνεία για την ύπαρξη του Θεού. Όσο περισσότερο προοδεύει κανείς στην έμπρακτη αγάπη και στην αναπαράσταση της θυσίας, τόσο περισσότερο μέσα του υψώνεται η βεβαιότητα για την ύπαρξη του Θεού.

    Η διαφοροποίηση της αγάπης στην Ντοστογιεφσκική κοσμοθεώρηση δεν είναι μια ονειροπόληση γενικής ιδεαλιστικής αγάπης προς την ανθρωπότητα, αλλά η ενεργός αγάπη (που πολλές φορές δέχεται το χτύπημα και την αγνωμοσύνη) σε αντίθεση με την ιδεαλιστική ονειροπόλα αγάπη που ποθεί την γρήγορη επιβράβευση και τον γενικό θαυμασμό. Είναι η εν Χριστώ μετοχή στην νέα ελευθερία. Εδώ βρίσκεται και το κεντρικό μυστικό της υπέρβασης της ανθρώπινης απελπισίας. Αντί για την αποστασιοποίηση από τον κόσμο και την υπέρβαση της αμαρτωλότητας, της αρρώστιας, του πόνου, του κακού, ο Ντοστογιέφσκι πιστεύει στον ενσαρκωμένο εξαγιασμό του κόσμου και την μεταλλαγή του σε κοινωνία αγάπης. Ο δυαλισμός δεν χωράει στην καρδιά του συγγραφέα. Ο Αβραάμ ανεβαίνει στο όρος, όχι με την ακράδαντη πεποίθηση πως πρέπει να πραγματώσει τη θυσία του γιου του, του Ισαάκ, ως εναντίωση στην λογική, αλλά για να «συντελεστεί η επαναδώριση» του γιου του, ως επαναδώριση της Ανάστασης μετά τη θυσία. Αντίθετα με τον Δανό φιλόσοφο και θεολόγο Κίρκεγκωρ που πιστεύει ακράδαντα πως ή ο Ισαάκ θα ζήσει ή η θυσία θα πραγματωθεί, ο Ντοστογιέφσκι δεν θεωρεί την αντίθεση αυτή υποχρεωτική, παρά μονάχα στην διαλεκτική της Λογικής. Στην περιοχή του θαύματος, το μεγαλείο του Θεού είναι τέτοιο που και η θυσία υπάρχει και ο Ισαάκ στο τέλος σώζεται. ‘Έτσι το είτε-είτε του Κίρκεγκωρ μεταβάλλεται σε και-και του Ντοστογιέφσκι, γιατί για τον δεύτερο η απόλυτη θυσία της αγάπης προσφέρει τα πάντα στο διπλάσιο. Η πίστη του Αλιόσα (ήρωας του Ντοστογιέφσκι στους ΄΄Αδελφούς Καραμάζωφ΄΄) στην ανάσταση, μια πίστη που του εδραίωσε πεθαίνοντας ο στάρετς Ζωσιμάς είναι και πίστη του ίδιου του Ντοστογιέφσκι που γι’ αυτό επέλεξε ως motto του τελευταίου έργου του τα λόγια του Χριστού: «Εάν μη ο κόκκος του σίτου πεσών εις την γην αποθανη, αυτός μόνος μένει. Εάν δε αποθάνη, πολύν καρπόν φέρει» (Ιωάν. ιβ΄ 24). Τα λόγια που βάζει και στο στόμα του στάρετς Ζωσιμά να τα λέει τόσο στον Αλιόσα όσο και στον μεγάλο αμαρτωλό Μιχαήλ. Τα ίδια αυτά λόγια που είναι χαραγμένα σε σλαβική γραφή κάτω από τους δύο τόμους των ΄΄Αδελφών Καραμάζωφ΄΄, όπου ακουμπά η μπρούτζινη προτομή του διάσημου συγγραφέα στον τάφο του, στην Αλεξάντροφσκαγια Λαύρα, στην Αγία Πετρούπολη.

    Ελένη Β. Σεμερτζίδου

    Αρχειονόμος-Βιβλιοθηκονόμος

    Διδάκτωρ του Ιονίου Πανεπιστημίου

    Εκπρόσωπος του wif.gr

    http://www.seeleni.blogspot.com/

    Posted in ΔΙΑΝΟΗΣΗ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

    ΟΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΩΝ

    15 Ιανουαρίου 2011 // 57 Comments »

    Πρόσφατα, ο οίκος Fitch προέβη σε νέα υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας μας. Το σκεπτικό του λέει ότι τα οικονομικά μας δεν είναι βιώσιμα έτσι όπως έχουν. Εγώ αντιλαμβάνομαι, ότι σαν οίκος αξιολόγησης, είναι και πρέπει να είναι όχι απλά συμβουλευτικός αλλά και όσο περισσότερο ακριβής μπορεί. Βάζει λοιπόν στο μικροσκόπιο την οικονομία μας και κάνει τις δικές του ανακοινώσεις. Το ίδιο υποθέτω πως κάνει για όλες τις χώρες του πλανήτη.

    Το ερώτημα που έχω, είναι τι έκανε αυτός ο οίκος και οι άλλοι όμοιοί του στο παρελθών.

    Η οικονομία μίας χώρας δεν κατρακυλάει απότομα. Όλες οι παράμετροι που την αρτιώνουν υφίστανται σιγά-σιγά μια έκπτωση, που προειδοποιούν τους επενδυτές για το σχετικό ρίσκο.

    Που ήταν αυτοί οι οίκοι όταν οι δείκτες της οικονομίας μας κατρακυλούσανε σιγά-σιγά; Έπρεπε να φτάσει η οικονομία μας στο απροχώρητο για να χτυπήσουν το καμπανάκι τους; Εδώ ειπώθηκε ότι οι αξιωματούχοι της Ε.Ε. το είχαν καταλάβει και το συζητούσαν μεταξύ τους ένα χρόνο πριν. Όπως και οι ίδιοι λένε, το άφησαν, γιατί τα συμφέροντα της βιομηχανίας τους είχαν ερείσματα στην Ελληνική αγορά. Αυτοί οι περίφημοι οίκοι αξιολογήσεων δεν κατάλαβαν τίποτα; Και τώρα που ο Ελληνικός λαός κάνει μια γιγάντια προσπάθεια να καλύψει το χαμένο έδαφος, αυτοί βάζουν στο μικροσκόπιο ουσιαστικά αυτή του την προσπάθεια και λένε ότι δεν θα τα καταφέρουμε;

    Πρέπει να ξέρουν ότι δεν είναι μόνο ένας πολιτικός στόχος. Είναι και η απόφαση του Ελληνικού λαού να μπει σε έναν νέο υγιή δρόμο για την οικονομία του και ουσιαστικότερα για την κοινωνική του ζωή. Αυτό το αποφάσισε και αυτόν τον δρόμο βαδίζει και θα βαδίζει συνεχώς μέχρι την πραγμάτωση των στόχων του.

    ΣΟΛΕΓΓΑ, εκπρόσωπος του wif.gr

    Posted in ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ - ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ

    Η ΜΑΜΑ ΜΑΣ ΤΟ ΘΗΛΥΚΟ!! – Η νέα κωμωδία της ΕΛΕΝΗΣ ΣΕΜΕΡΤΖΙΔΟΥ

    13 Ιανουαρίου 2011 // 5.556 Comments »

    H ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ

    Στην οικογένεια Δεληβοριά, οι δύο κόρες, Θάλεια και Αλεξάνδρα, αποφασίζουν να κάνουν την επανάστασή τους, αποχωρώντας από την πατρική στέγη, κάτω και από την πίεση της εκκεντρικής, ιδιόμορφης και άκρως γοητευτικής μητέρας τους.

    Ο γάμος των δύο κοριτσιών, κατά τα χρηστά ήθη, αποτελεί τον βασικό λόγο διαφιλονικίας και εντάσεων ανάμεσα στις τρεις θηλυκές υπάρξεις του σπιτιού, ενώ ο «περιθωριοποιημένος», από την άλλη πλευρά, σύζυγος και πατέρας προσπαθεί να κρατήσει τις χρυσές ισορροπίες, που κινδυνεύουν αφενός από την αμετροέπεια της συζύγου του και αφετέρου από την νεανική – ιδιαίτερα της Θάλειας – ορμή, ευαισθησία και επαναστατικότητα.

    Στη ζωή τους θα εμφανιστεί, ένα πρωινό, ο Μάριος, ένας όμορφος νέος, με ποιητικές ευαισθησίες, χειροπράκτης στο επάγγελμα, που θα ερωτευτεί αμέσως τη Θάλεια, συμπαρασύροντας στο παιχνίδι του έρωτα και των ψευδαισθήσεων, ως επίδοξος εραστής, όλα τα μέλη της οικογένειας και, κυρίως, την μητέρα, της οποίας η «ωραιοπάθεια» θα τονωθεί, παίρνοντας ανεξέλεγκτες διαστάσεις.

    Τα «χρυσά» χέρια του Μάριου, κουράροντας την κυρία, θα γίνουν, τελικά, η αιτία που θα φέρει πιο κοντά τη Θάλεια με τον γοητευτικό νέο, αλλά και την κυρία πιο κοντά στον ρόλο της «γιαγιάς», ένα ρόλο «ταμπού» για κάθε «πρώην καλλονή», που στηρίζει επάξια τον χαρακτηρισμό του αιώνιου «θηλυκού».

    Το πλήρες κείμενο έχει αναρτηθεί στην σελίδα θεάτρου: www.etp.gr (www.etp.gr)

    http://www.seeleni.blogspot.com/

    Posted in ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

    ΔΙΟΔΙΑ, ΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΧΑΡΑΤΣΙ

    12 Ιανουαρίου 2011 // 53 Comments »

    Σκέφτομαι τους στίχους του Ναζίμ Χικμέτ που λένε ότι το πιο εκπληκτικό πιο μυστηριακό και πιο μεγάλο είναι ένας άνθρωπος που τον εμποδίζουν να βαδίσει, που τον αλυσοδένουνε.

    Τα διόδια που επεβλήθησαν στους κεντρικούς άξονες της χώρας μας, είναι εξοντωτικά για κάποιους που καθημερινά πρέπει να πηγαινοέρχονται στις δουλειές τους. Το μέτρο αυτό, που κατά τους ιθύνοντες στοχεύει στην διατήρηση των δρόμων, βρίσκεται σε αναντιστιχία με το εισόδημα των εργαζόμενων. Δεν είναι δυνατόν να ξεκινάς για ένα μεροκάματο 30-40 ευρώ και «από χέρι» να είσαι δεσμευμένος να δαπανήσεις τα 5,6,7 και βάλε.

    Ο δήμαρχος της Στυλίδας, υποχρεωμένος από την θέση του, έκανε το αυτονόητο. Άνοιξε τα εμπόδια ενός παράδρομου για να μπορούν οι κάτοικοι της περιοχής του , να παρακάμπτουν τα διόδια.

    Ήταν μια πράξη όλου του κόσμου της Στυλίδας, και είναι δίκαιη γιατί η εταιρεία που εκμεταλλεύεται τα διόδια ΕΦΡΑΞΕ ΤΟΝ ΠΑΡΑΔΡΟΜΟ.

    Και δεν φτάνει αυτό, αλλά ζήτησε από την πολιτεία να αλυσοδέσει τον δήμαρχο.

    Τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά, όσο οι προνομιούχοι νομίζουν.

    Η «τάξις πραγμάτων» δεν είναι οι αντιλήψεις κέρδους που διακατέχουν τους προνομιούχους στο κράτος αυτό.

    Η τάξις πραγμάτων είναι και τα αυτονόητα δικαιώματα των απλών πολιτών. Και εκείνο που με ξενίζει περισσότερο, είναι ότι ο «βαρύτερος λόγος» της δίωξης είναι ότι με τον παράδρομο τίθεται σε κίνδυνο η ζωή των διερχομένων. Αστείο πράμα! Γιατί αν είναι έτσι τότε πρέπει η εν λόγω εταιρεία, να υποχρεωθεί να διαμορφώσει τον δρόμο, ώστε η χρήση του παράδρομου να είναι ασφαλής

    Στην συνείδησή μου αξίζει ένα μεγάλο εύγε στον κόσμο της Στυλίδας και ιδιαίτερα στον δήμαρχό της κ. Γκλέτσο.

    Σολεγγα, εκπρόσωπος του wif.gr

    Posted in WIF, Χωρίς Κατηγορία

    Το παράλογο πεπρωμένο του Καλλιτέχνη

    9 Ιανουαρίου 2011 // 1.174 Comments »

    Πόσο ελεύθερος είναι, άραγε, ένας καλλιτέχνης, με τη θεμελιακή και ηθική έννοια της ελευθερίας; Μήπως, όπως έλεγε ο Ρώσος μυθιστοριογράφος, Μπόρις Πάστερνακ είναι όμηρος της αιωνιότητας και δεσμώτης του χρόνου; Και αν, ναι, ποιοι είναι, στ’ αλήθεια, όλοι εκείνοι οι παράγοντες που ο κερδισμένος, ο ωφελημένος είναι, πάντα, το κοινό, ενώ ο καλλιτέχνης χάνει και πρέπει να πληρώσει; Είναι, τελικά, τόσο παράλογο το πεπρωμένο του καλλιτέχνη, που δεν υπόκειται στους νόμους της συμβατικής, κοινής λογικής, αλλά βαδίζει σε παράδοξες ατραπούς;

    Ο Βάν Γκόγκ, ο καλλιτέχνης που δήλωνε ότι «το καθήκον είναι κάτι απόλυτο» και παραδεχόταν ότι το καθήκον του προς το καλό το είδε σαν φορτίο και προνόμιο, στο προσωπικό του ημερολόγιο γράφει: «Όταν ένας άνθρωπος εκφράζει καθαρά αυτό που θέλει να πει, πιστεύω ότι δεν χρειάζεται τίποτ’ άλλο. Δεν αντιλέγω, είναι πιο ευχάριστο να τον ακούς όταν μπορεί να εκφράζει όμορφα τις σκέψεις του. Ωστόσο δεν προσθέτει και πολλά στην ομορφιά της αλήθειας, που είναι όμορφη από μόνη της …».

    ΄΄Στην ομορφιά της αλήθειας, που είναι όμορφη από μόνη της …΄΄ Ποια είναι, λοιπόν, αυτή η αλήθεια, για την οποία μιλούσε ο Βάν Γκόγκ και θεωρούσε καλλιτεχνικό του έργο να αγωνιστεί, μ’ όλες του τις δυνάμεις, με το υλικό της ζωής, για να αντλήσει την ιδανική αλήθεια και την ομορφιά που κρύβεται μέσα της; Και, μήπως, αυτή η αλήθεια και η ομορφιά της να στοιχειοθετεί και το παράλογο πεπρωμένο του καλλιτέχνη, που σαν καθήκον και υπέρτατο ιδεώδες στοιχειώνει μέσα του, σε σημείο που να νιώθει ότι είναι ο πιο ανελεύθερος από όλους τους ανθρώπους που κατοικούν τον πλανήτη;

    Η Τέχνη, αναμφισβήτητα, εξευγενίζει τον άνθρωπο με την ύπαρξής της και μόνο. Για τον λόγο αυτό, δεν μπορεί να έχει καθαρά χρησιμοθηρικούς και πρακτικούς αντικειμενικούς στόχους. Αλλά και ένας καλλιτέχνης που βασίζεται σε τέτοιες «βρώμικες» προϋποθέσεις, είναι φυσικό να μην μπορεί να σταθεί σαν καλλιτεχνική οντότητα που θα δημιουργήσει τους άυλους εκείνους δεσμούς, ώστε η ανθρωπότητα να μεταβληθεί σε κοινότητα και η Τέχνη να μην εκφυλιστεί και γίνει «άγρια», σαν μηλιά σε παρατημένο περιβόλι. Πόσο «παράλογη», όμως, είναι αυτή η «διεργασία», στην οποία υποβάλλει ο καλλιτέχνης τον εαυτό του καθημερινά;

    Την απάντηση θα δώσει ο Ντοστογιέφσκι, λέγοντας: «Λένε πως η τέχνη πρέπει να καθρεφτίζει τη ζωή, και τα λοιπά. Είναι ανόητο όμως. Ο ίδιος ο συγγραφέας (ο ποιητής) δημιουργεί ζωή σχεδόν έτσι όπως δεν υπήρξε ποτέ πριν…». Και ο Τόμας Μαν θα συμπληρώσει: «Μόνο το αδιάφορο είναι ελεύθερο. Το ξεχωριστό δεν είναι ποτέ ελεύθερο. Φέρει τη δική του σφραγίδα, είναι οροθετημένο και αλυσοδεμένο». «Αλυσοδεμένος», λοιπόν, ο καλλιτέχνης δημιουργεί ζωή σχεδόν έτσι όπως δεν υπήρξε ποτέ πριν. Δημιουργεί, επομένως, μια πραγματικότητα, που απέχει πολύ απ’ την κοινή πραγματικότητα. Ζει το παράλογο πεπρωμένο του. Ίσως, θα ήταν πιο «σωστό» και πιο «δίκαιο» να πούμε ότι ο καλλιτέχνης δημιουργεί και αναμορφώνει, μέσα στα έργα του, την πραγματική πραγματικότητα. Την πραγματικότητα εκείνη που έχει τις απαρχές της στις παιδικές καταβολές του ανθρώπου, γίνεται κατανοητή από όλους, εφόσον η ψυχή θα διψά πάντα για αρμονία, άσχετα αν η ζωή, αντιθέτως, είναι γεμάτη παραφωνία. Σ’ αυτή τη διχοτόμηση κινείται το πεπρωμένο του καλλιτέχνη, αποτελώντας το ερέθισμα για να κινηθεί ο άνθρωπος, πηγή πόνου και ταυτόχρονα ελπίδας, επιβεβαίωση του πνευματικού δυναμικού και βάθους του. Φυσικά, αυτή η ανάταση, αυτό το πέταγμα στην καλοσύνη είναι μια χίμαιρα, ένα ολοφάνερο όνειρο για κάτι που δεν υπάρχει και δεν μπορεί να υπάρξει, κάτι που το αναζητά το πνεύμα του καλλιτέχνη, το λαχταρά, κάτι που αναζητά και λαχταρά όλη η ανθρωπότητα, έστω και εν αγνοία της. Είναι η αλλόκοτη και παράλογη εκείνη στιγμή, που επιτρέπει στον καλλιτέχνη να ρίξει μια ματιά στη συμπαντική αρμονία, στο ιδεώδες. Αλλά ακόμα και αυτό το πλασματικό πέταγμα δίνει στο κοινό τη δυνατότητα της κάθαρσης, αυτού του πνευματικού εξαγνισμού και της απελευθέρωσης, που αποτελεί επίτευγμα της Τέχνης. «Και μόνον η έκφραση της σκέψης δια του λόγου είναι στον κόσμο ένα διαρκές σκάνδαλο. Και τί να πει κανείς για τον γραπτό λόγο;», γράφει ο Γάλλος συγγραφέας, Ζώρζ Μπερνανός, στο έργο του Τα μεγάλα κοιμητήρια κάτω από το φεγγάρι. Για τον Μπερνανός, το να μιλά κανείς, το να γράφει δεν σημαίνει μόνον ότι προκαλεί, έως θανάτου, ένα ψέμα που δεν ζει παρά από τη σιωπή, σημαίνει, κατ’ αρχήν, ότι παίρνει δύναμη να υπερνικήσει τους πειρασμούς της παραίτησης (που είναι, επίσης, και οι πειρασμοί της απελπισίας), θέτοντας σήματα που είναι σημάδια, πέτρες που δείχνουν το δρόμο προς το μέλλον.

    «Ό,τι δικό μας αφήνουμε στο μέλλον [θα γράψει ο Γάλλος συγγραφέας] δεν είναι παρά η τραγική και αιματηρή ιστορία των διαδοχικών μας απογοητεύσεων που υπερνικήσαμε υπομονετικά. Τι σημασία έχει; … Αν ολοκληρώσουμε την προσπάθειά μας, αυτοί, για τους οποίους γεννηθήκαμε και οι οποίοι δεν υπάρχουν ακόμα, θα αντλήσουν τις βεβαιότητές τους από τις αμφιβολίες μας, διότι απ’ αυτόν τον πειρασμό της απελπισίας, που αποτελεί το υφάδι της ζωής μας, θα αναβλύσει με τον καιρό μια νέα πηγή ελπίδας».

    Ελένη Σεμερτζίδου

    Αρχειονόμος – Βιβλιοθηκονόμος

    Διδάκτωρ Ιονίου Πανεπιστημίου

    Εκπρόσωπος του wif.gr

    Posted in ΔΙΑΝΟΗΣΗ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

    Ποιηση

    5 Ιανουαρίου 2011 // 2.479 Comments »

    • Αν αφαιρέσει κανείς από την ποίηση τη μελωδία, τον ρυθμό και το μέτρο, αυτό που μένει γίνεται κάτι άλλο ή πεζός λόγος Πλάτωνας
    • Αν δε μου ’δινες την ποίηση, Κύριε, δε θα ’χα τίποτα για να ζήσω Βρεττάκος Νικηφόρος
    • Αν κάποιος μάθει καλά ελληνικά, μπορεί να βρει σχεδόν «ολόκληρη την ποίηση» στον Όμηρο. Πάουντ Ε.
    • Από τους καυγάδες με τους άλλους βγάζουμε ρητορική, αλλά από τους καυγάδες με τον εαυτό μας ποίηση Γουάϊτς Ου.
    • Για μένα η ποίηση δεν είναι σκοπός, είναι πάθος
    • Για τον έναν είναι ποίηση, για τον άλλον δηλητήριο Ουάιλντ Ο.
    • Δεισιδαιμονίες: η ποίηση της ζωής Γκαίτε
    • Δεν θα βρεις την ποίηση πουθενά αν δεν κουβαλάς κάποια μαζί σου Ζουμπέρ Τζόζεφ
    • Δεν ξεθυμώνω με την ποίηση. Αν ηρεμώ αυτό να φοβηθείς. Γιατί, υπολογισμένα κτυπώ. Κατσαρός Μ.
    • Διερωτάται κανένας πως η ποίηση, όντας τόσο λίγο απαραίτητη στον κόσμο, κατέχει μια τόσο υψηλή βαθμίδα ανάμεσα στις καλές τέχνες. Η ποίηση είναι η μουσική της ψυχής και προ πάντων ψυχών μεγάλων και αισθαντικών Βολτέρος
    • Εικόνα είναι ποίηση χωρίς λέξεις Οράτιος
    • Είναι δύσκολο να μάθει κανείς τη ζωή διαβάζοντας ποίηση. Κι όμως, κάθε μέρα υπάρχουν άνθρωποι που πεθαίνουν δυστυχείς επειδή τους λείπουν αυτά που βρίσκονται μέσα στα ποιήματα Γουίλιαμς Κ.
    • Ένα ποίημα αρχίζει με απόλαυση και τελειώνει σε σοφία Φροστ Ρόμπερτ
    • Ένα ποιήμα είναι ένα γυμνό άτομο… μερικοί λένε πως είμαι ποιητής Ντύλαν Μπομπ
    • Ένας ποιητής πρέπει να αφήνει ίχνη του περάσματός του, όχι αποδείξεις Στήβενς Γουάλλας
    • Η αμοιβή της ποίησης δεν είναι η φήμη ή ο έπαινος, αλλά η μέθη. Αυτός είναι ο λόγος που τόσοι ατάλαντοι ποιητές αρνούνται να ζήσουν χωρίς αυτήν Βλαβιανός Χ.
    • Η γνήσια ποίηση μπορεί να επικοινωνήσει πριν γίνει νοητή. Το νόημα θα το συλλάβει πρώτα η ψυχή κι έπειτα ο νους Έλιοτ Τ.
    • Η γνώση δε φροντίζει για το ν” αρέσει ή όχι… Ούτε να συγκινεί και να παρηγορεί. Αυτά είναι υποθέσεις της ποίησης και γι” αυτό ο πνευματικός άνθρωπος έχει περισσότερη ανάγκη την ποίηση, παρά τη γνώση Φρανς Α.
    • Η διαφορά του «καλού» από το ιδιοφυές είναι ότι στο ιδιοφυές κατοικεί η ποίηση Άγνωστος
    • Η ειρωνεία είναι η φυσικότερη κατάληξη της ποιητικής μελαγχολίας Δήμας Ν.
    • Η έμπνευση γεννιέται από την επαφή του τυχαίου με το πάθος του ποιητή Ντερζάβιν Γ.
    • Η επιστήμη είναι γι” αυτούς που μαθαίνουν, η ποίηση γι” αυτούς που ξέρουν Ράιχ Γ.
    • Η ευγλωττία είναι ποίηση του πεζού λόγου Βύρων
    • Η ζωγραφική είναι ποίηση που βλέπεται, αλλά η ποίηση είναι ζωγραφική που ακούγεται Ντα Βίντσι Λεονάρντο
    • Η ζωγραφική είναι ποίηση σιωπώσα, η δε ποίηση ζωγραφική λαλούσα Σιμωνίδης
    • Η ζωγραφική είναι ποίηση χωρίς λέξεις Οράτιος
    • Η ζωγραφική είναι σιωπηλή ποίηση, η ποίηση ομιλούσα ζωγραφική Πλάτων
    • Η ιδέα των περισσότερων ανθρώπων για την ποίηση είναι τόσο ασαφής, ώστε αυτή η ασάφεια και αποτελεί για εκείνους τον προσδιορισμό της ποίησης Βαλερύ Πωλ
    • Η μουσική αρχίζει να μιλά όταν σταματά η ποίηση Λαμαρτίνος
    • Η ομορφιά καραδοκεί. Αν είμαστε ευαίσθητοι, θα την αισθανθούμε μέσα στην ποίηση όλων των γλωσσών. Μπόρχες
    • Η ποίηση βασιλεύει, αλλά δεν κυβερνά – στη σκέψη τουλάχιστον όσων ακόμη υπηρετούν τυφλά τις λέξεις Βλαβιανός Χ.
    • Η ποίηση δεν ανήκει σ” αυτούς που τη γράφουν, αλλά σε εκείνους που την έχουν ανάγκη. Νερούντα Π.
    • Η ποίηση δεν είναι αριστοκρατικό σαλόνι των περουκών, ούτε το βρώμικο υπόγειο της μαλλιαρής μποέμας, αλλά ο ναός των ελεύθερων Ψυχών Σοϊλεμεζίδης Γ.
    • Η ποίηση δεν είναι ένα ελευθέρωμα της συγκίνησης, αλλά απόδραση από τη συγκίνηση. Δεν είναι έκφραση της προσωπικότητας, αλλά απόδραση από την προσωπικότητα. Έλιοτ Θ.
    • Η ποίηση δεν είναι επάγγελμα, είναι μοίρα Ντάντον Μ.
    • Η ποίηση δεν είναι ο τρόπος να μιλήσουμε αλλά ο καλύτερος τοίχος να κρύψουμε το πρόσωπό μας. Αναγνωστάκης
    • Η ποίηση δεν είναι ο τρόπος να μιλήσουμε αλλά ο καλύτερος τοίχος να κρύψουμε το πρόσωπό μας. Αναγνωστάκης
    • Η ποίηση δεν είναι ούτε ρυθμός, ούτε λογική Σαίξπηρ
    • Η ποίηση δεν έχει λεφτά , αλλά από την άλλη μεριά ούτε τα λεφτά έχουν ποίηση Γκρέις Ρ.
    • Η ποίηση δεν πρόκειται να δώσει στον άνθρωπο εκείνη την δύναμη την οποία μπορεί να δώσει το χρήμα, γιατί η ποίηση θεωρεί αυτήν την δύναμη… αδυναμία Σοϊλεμεζίδης Γ.
    • Η ποίηση έγινε, για να διορθώσει τα λάθη του Θεού ή, εάν όχι, τότε για να δείχνει πόσο λανθασμένα εμείς συλλάβαμε τη δωρεά Του. Ελύτης Ο.
    • Η ποίηση είναι αυτό που χάνεται στη μετάφραση Φροστ Ρόμπερτ
    • Η ποίηση είναι για τη ζωή ό,τι είναι η φωτιά για το ξύλο: βγαίνει από αυτό και το μεταμορφώνει Ρεύερντι Π.
    • Η ποίηση είναι εγγύτερα στη ζωτική αλήθεια απ’ό,τι η ιστορία Πλάτων
    • Η ποίηση είναι εκείνος ο εαυτός μας που δεν κοιμάται ποτέ. Σαραντάρης Γ.
    • Η ποίηση είναι ένα αυθόρμητο ξέσπασμα έντονων συναισθημάτων: πηγή του, ο ποταμός συναισθημάτων που συνάξαμε στο διάβα μας Γουόρντσγουωρθ Ουίλιαμ
    • Η ποίηση είναι ευγενέστερη και πιο φιλοσοφημένη από την ιστορία: η ποίηση εκφράζει το οικουμενικό, ενώ η ιστορία μόνο το μερικό Αριστοτέλης
    • Η ποίηση είναι η αδελφή της λύπης: ο καθένας που υποφέρει και κλαίει είναι ποιητής, το κάθε δάκρυ είναι στίχος, η κάθε θλιμμένη καρδιά είναι ποίημα Άγνωστος
    • Η ποίηση είναι η αναζήτηση του ανεξήγητου Στήβενς Ου.
    • Η ποίηση είναι η ανώτερη από όλες τις τέχνες, διότι μπορεί να παραστήσει το άπειρο
    • Η ποίηση είναι η γλώσσα στο πιο αποσταγμένο της και το πιο δυναμικό της Νταβ Ρίτα
    • Η ποίηση είναι η μητρική γλώσσα του ανθρώπινου γένους όπως ο κήπος είναι παλιότερος από τον αγρό, η ζωγραφική από το γράψιμο, το τραγούδι από την αγόρευση, οι παραβολές από τα συμπεράσματα, η ανταλλαγή από το εμπόριο. Χάμαν Τζ.
    • Η ποίηση είναι η μουσική των λέξεων Γκέμπελ Κ.
    • Η ποίηση είναι η πιο όμορφη κι αποτελεσματική μέθοδος για να μιλάς για διάφορα πράγματα, γι’ αυτό έχει τόση σπουδαιότητα Άρνολντ Μ.
    • Η ποίηση είναι η πιο πυκνή μορφή προφορικής έκφρασης. Πάουντ Ε.
    • Η ποίηση είναι η πιο συμπυκνωμένη έκφραση της ηθικότητας Σοϊλεμεζίδης Γ.
    • Η ποίηση είναι η πνοή και το λεπτότερο πνεύμα όλης της γνώσεως. Είναι η γεμάτη πάθος έκφραση που βρίσκεται στο πρόσωπο όλης της Επιστήμης Γουώρντσγουωρθ Γ.
    • Η ποίηση είναι η τέχνη της σύνδεσης της ευχαρίστησης με την αλήθεια Τζόνσον Σάμιουελ
    • Η ποίηση είναι θρησκεία χωρίς την πίστη Κοκτό Ζ.
    • Η ποίηση είναι μια από τις τέχνες που αποδίδουν περισσότερο, αλλά σαν επένδυση δίνει τόκους πολύ μεγάλους πολύ αργά Μποντελαίρ Κ.
    • Η ποίηση είναι μια διέξοδος απ” την αγωνία και ταυτόχρονα μια πηγή της Κοχ Κ.
    • Η ποίηση είναι ό,τι αξίζει να θυμάται κανείς στη ζωή Χάζλιτ Γουίλλιαμ
    • Η ποίηση είναι πιο φιλοσοφική κι έχει μεγαλύτερη αξία από την ιστορία Αριστοτέλης
    • Η ποίηση είναι σκέψεις που αναπνέουν, και λέξεις που καίνε Πόε Έντγκαρ Άλαν
    • Η ποίηση είναι το αυθόρμητο ξεχείλισμα των δυνατών αισθημάτων, ξεκινάει από τη συγκίνηση που αναπολούμε στην ηρεμία μας Γουώρντσγουωρθ Γ.
    • Η ποίηση είναι το εκχύλισμα της ζωής Μπρουκς Γκ.
    • Η ποίηση ένα πράγμα ανάλαφρο, ιερό και φτερωτό. Πλάτων
    • Η ποίηση έχει σώμα ζεστό κι ολοζώντανο και το αίμα της κυκλοφορεί όπως το όνειρο στον ύπνο και στις φλέβες. Αναγνωστάκη Ν.
    • Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα. Σεφέρης Γ.
    • Η ποίηση λατρεύει και γιατρεύει τις πληγές που άνοιξε η λογική Νοβάιλς
    • Η ποίηση λυτρώνει απ” τη φθορά την παρουσία του θείου στον άνθρωπο: αποτραβάει το πέπλο της καθημερινότητας από τον κόσμο, αποκαλύπτοντας γυμνή την κοιμωμένη ομορφιά, που είναι η πεμπτουσία της μορφής του Σέλεϊ Πέρσι Μπις
    • Η ποίηση μας δημιουργεί την εντύπωση, όχι πως ανακαλύψαμε κάτι καινούργιο, αλλά πως θυμηθήκαμε κάτι που είχαμε ξεχάσει. Μπράντλεϋ
    • Η ποίηση μας μαθαίνει πόση αξία έχουν ακόμα και μερικές λέξεις Έμερσον Ρ.
    • Η ποίηση πρέπει να είναι σπουδαία και καθόλου οχληρή, κάτι που θα μπαίνει στην ψυχή του καθενός και δεν θα την ξαφνιάζει με τον εαυτό του, αλλά με το θέμα του Κητς Τζ.
    • Η ποίηση πρέπει να εκπλήττει με κάποια λεπτή υπερβολή κι όχι με το ασυνήθιστο. Πρέπει να δημιουργεί στον αναγνώστη την εντύπωση ότι είναι η έκφραση των δικών του υψηλών σκέψεων και πρέπει να μοιάζουν περισσότερο με θύμηση Κητς Τζ.
    • Η ποίηση προκαλεί την μεγαλύτερη εντύπωση, όταν ο ποιητής καταφέρνει να καταπλήττει τον αναγνώστη με κάτι πασίγνωστο Άντριτς Ι.
    • Η ποίηση σε σχέση με την πρόζα είναι ό,τι ο χορός σε σχέση με το περπάτημα Βέιν Τζ.
    • Η ποίηση υπαγορεύεται από ένα δαιμόνιο, αν και θα ήταν υπερβολή να το χαρακτηρίσει κανείς αγγελικό. Μίλοζ Ζ.
    • Η πρόζα έπιασε θέση στη λογοτεχνία χάρη στη ποίηση που περιέχει Ριουνόσκε Α.
    • Η σάτιρα είναι από το νου, η ποίηση από την καρδιά Ζαντόρνοφ Μ.
    • Η τόλμη της ψευτιάς, το περίγραμμα της αβίωτης μοντέρνας ποίησης Βότση Ο.
    • Θυμάμαι παιδί που έγραψα κάποτε τον πρώτο στίχο μου. Από τότε ξέρω ότι δε θα πεθάνω ποτέ, αλλά θα πεθαίνω κάθε μέρα. Λειβαδίτης Τ.
    • Ίσως να μην υπάρχει χρήμα στην ποίηση. Αλλά πόση ποίηση υπάρχει στο χρήμα!…
    • Ίσως υπάρχουν γυναίκες που υποπτεύονται ότι δεν είναι ωραίαι, αλλά δεν υπάρχει ποιητής, που να μην έχη την βεβαιότητα ότι είναι μεγάλος Ξενόπουλος Γρηγόριος
    • Κάθε θρησκεία μας προτρέπει να λατρεύουμε και κάθε ποίημα μας ψιθυρίζει να αγαπάμε Μωρεάς
    • Κάθε ποίημα είναι κατά κάποιον τρόπο ένα φιλί που δίνει κανείς στον κόσμο. Αλλά μόνο με φιλία δεν γίνονται παιδιά Γκαίτε
    • Καθώς προχωρεί ο πολιτισμός, η ποίηση, σχεδόν αναγκαστικά, παρακμάζει Μακώλεϋ
    • Μοντέρνα ποίηση; Η γλώσσα της αλήθειας είναι απλή, κατανοητή, σαφέστατη. Ενώ η γλώσσα της ψευτιάς και της απάτης είναι περίτεχνη και προσποιητή Μάλαμας Λ.
    • Μουσική: η ποίηση του αέρα Πολ Ζ.
    • Να βγάζεις το ψωμί σου με την ποίηση είναι σαν να κάνεις κάτι παρόμοιο με τη βοήθεια της αγάπης Χάνιν Λ.
    • Να γιατί γράφω. Γιατί η ποίηση αρχίζει από κει που την τελευταία λέξη δεν την έχει ο θάνατος Ελύτης Οδυσσέας
    • Να συγκρίνεις την πρόζα με την ποίηση, είναι σαν να συγκρίνεις το περπάτημα με χορό. Ουέϊν Τζ.
    • Νομίζω ότι η καλύτερη επικοινωνία με την ποίηση είναι να διαβάζουμε τα ποιήματα στο σπίτι μας, με το μάτι, και σε ώρα που νιώθουμε ανάγκη. Χριστιανόπουλος Ντ.
    • Νομίζω πως δεν πρόκειται να δω ένα ποίημα πιο όμορφο από το δέντρο… Τα ποιήματα γράφουν ανόητη σαν εμένα, ενώ το δέντρο δημιούργησε ο Θεός Κίλμερ Τζ.
    • Νομίζω πως ποτέ δεν θα δώ ένα ποίημα όμορφο όσο ένα δέντρο Κίλμερ Τζόυς («Trees»)
    • Ο ήλιος μας δίνει φως, αλλά το φεγγάρι προσφέρει την έμπνευση. Αυτός που κοιτάζει τον ήλιο με γυμνό μάτι μπορεί να τυφλωθεί. Αυτός που κοιτάζει το φεγγάρι με γυμνό μάτι, μπορεί να γίνει ποιητής Έμερσον Ρ.
    • Ο καθένας που παντρεύεται τη Μούσα, πεθαίνει από την πείνα, ενώ εκείνος που την κάνει ερωμένη του, ζει και βασιλεύει Τζόνσον Μπ.
    • Ο μεταφραστής της πρόζας: σκλάβος, ο μεταφραστής της ποίησης: αντίπαλος Ζουκόφσκι Β.
    • Ο στόχος της γραφής είναι να διδάσκει. Ο στόχος της ποίησης είναι να διδάσκει μέσω της απόλαυσης Τζόνσον Σ.
    • Οι άνθρωποι διαβάζουν ποίηση για τη δύναμη και για την πνευματική ομορφιά που γεννάει μέσα τους. Η ποίηση είναι η ομορφιά του μυαλού Γουόλκοτ Ντ.
    • Οι άνθρωποι κλαίνε διαβάζοντας φαντασίες των ποιητών, αλλά τα αληθινά βάσανα τα παρακολουθούν με αδιαφορία Ισοκράτης
    • Οι περισσότεροι άνθρωποι χρεοκοπούν γιατί καταθέτουν το πάγιο κεφάλαιο τους στην πρόζα της ζωής. Η κατάθεση στην ποίηση δεν φέρνει τόκους, αλλά τουλάχιστον είναι τιμητική.Ουάιλντ Ο.
    • Όταν διαβάζουμε ένα καλό ποίημα, φανταζόμαστε πως κι εμείς θα μπορούσαμε να το έχουμε γράψει, πως το ποίημα προϋπήρχε μέσα μας. Μπόρχες
    • Όταν η ποίηση δεν έρχεται με φυσικότητα, όπως έρχονται τα φύλλα στα δέντρα, τότε να μην έρχεται καθόλου. Κητς Τζ.
    • Πάντα να είσαι ποιητής, ακόμα και στην πρόζα Μπωντλέρ Σαρλ
    • Πάρα πολλοί άνθρωποι στο σύγχρονο κόσμο βλέπουν την ποίηση ως είδος πολυτελείας, όχι ως είδος ανάγκης, όπως το πετρέλαιο. Αλλά για μένα η ποίηση είναι το πετρέλαιο της ζωής
    • Πεζός λόγος: λόγια τοποθετημένα στην καλύτερη σειρά. Ποίηση: τα καλύτερα λόγια τοποθετημένα στην καλύτερη σειρά Κόουλριτζ Σ.
    • Πιο δύσκολο να συμπληρώσεις ένα στίχο παρά να σηκώσεις ένα βράχο Σεφέρης Γιώργος
    • Ποίηση είναι ένα βίωμα που έγινε μαγικός λόγος Παράσχος
    • Ποίηση είναι ένας τρόπος ν” αρπάζεις τη ζωή απ” το λαιμό Φροστ Ρ.
    • Ποίηση είναι η αίσθηση της αρμονίας στη φύση
    • Ποίηση είναι η αναπάντεχη χρήση της γλώσσας Μπόρχες Χ.
    • Ποίηση είναι η ανάπτυξη ενός επιφωνήματος Βαλερύ Π.
    • Ποίηση είναι η γλώσσα μιας κρίσιμης κατάστασης Μαλαρμέ Σ.
    • Ποίηση είναι η ρυθμική δημιουργία της ομορφιάς
    • Ποίηση είναι η σκανταλιάρικη προσπάθεια να ζωγραφίσεις το χρώμα του ανέμου Μπόντενχαϊμ Μ.
    • Ποίηση είναι η τέχνη να φτιάχνεις φανταστικά κλαδιά που πάνω τους όμως κάθονται αληθινά αηδόνια [[Μουρ [παράφραση του Χ. Βλαβιανού]]
    • Ποίηση είναι όταν ένα συναίσθημα έχει βρει τη σκέψη της και η σκέψη έχει βρει λέξεις Φροστ Ρόμπερτ
    • Ποίηση είναι το άνοιγμα και κλείσιμο μιας πόρτας, αφήνοντας αυτούς που κοιτάζουν να μαντέψουν τι φάνηκε για μια στιγμή Σάντμπεργκ Κ.
    • Ποίηση είναι το ημερολόγιο ενός θαλάσσιου ζώου που ζει στη στεριά και θέλει να πετάξει στον αέρα Σάντμπεργκ Κ.
    • Ποίηση: η μοναδική τέχνη την οποία οι άνθρωποι ακόμη δεν κατάφεραν να καταναλώνουν σαν σούπα Έιντεν Ου.
    • Ποίηση: η πιο μεγαλοπρεπή ενδυμασία στην οποία μπορεί να ντύνεται οι ανθρώπινη σκέψη Λαμαρτήν Α.
    • Πολλοί στίχοι είναι σαν πόρτες – πόρτες κλειστές σ” ερημωμένα σπίτια και πόρτες ανοιχτές σε ήμερες συγυρισμένες ψυχές Ρίτσος Γ.
    • Προσδιορίζω σύντομα την ποίηση: είναι η ρυθμική δημιουργία της Ομορφιάς Ποε Ε.
    • Στίχοι που κραυγάζουν. Στίχοι που ορθώνονται τάχα σαν ξιφολόγχες. Στίχοι που απειλούν την καθεστηκυία τάξη. Και μέσα στους λίγους πόδες τους. Κάνουν ή ανατρέπουν την επανάσταση, Άχρηστοι, ψεύτικοι, κομπαστικοί, Γιατί κανένας στίχος σήμερα δεν ανατρέπει καθεστώτα. Κανένας στίχος δεν κινητοποιεί τις μάζες Πατρίκιος Τ.
    • Στον δύσμορφο και ευπαρουσίαστο αιώνα μας η ποίηση, η ζωγραφική και η μουσική αντλούν την έμπνευση όχι από τη ζωή, αλλά η μία από την άλλη Ουάιλντ Ο.
    • Στόχος της πολιτικής είναι η θρησκεία, η ηθική και η ποίηση, όλα σε ένα Ντε Σταλ Μαντάμ
    • Τα ποιήματα είναι αποφθέγματα πυκνής ουσίας που αποκρυσταλλώνονται με γνώση και κορυφαίο λόγο, με τέλεια εσωτερική ή εξωτερική αρμονία Μάλαμας Λ.
    • Την ποίηση στο σύνολό της τη θεωρώ και την ονομάζω λόγο έμμετρο Γοργίας
    • Τι είναι ποίηση; Πολύ πιο εύκολα να πεις τι δεν είναι ποίηση. Εμείς γνωρίζουμε, τι είναι φως, όμως είναι πολύ δύσκολο να το εξηγήσεις Τζόνσον Σ.
    • Τιμή: η ποίηση του καθήκοντος Ντε Βινι Α.
    • Το καλύτερο είναι η σιωπή. Το αμέσως καλύτερο είναι η αγάπη, η ποίηση, το τραγούδι Όσσο
    • Το κρασί είναι εμφιαλωμένη ποίηση (Wine is bottled poetry) Στήβενσον Ρόμπερτ Λούις
    • Το να γράφεις ελεύθερο στίχο είναι σαν να παίζεις τένις με το δίχτυ κάτω Φρόστ Ρ.
    • Το να εκδώσεις μια συλλογή ποιημάτων είναι σαν να ρίξεις ένα ροδοπέταλο στο Γκραντ Κάνιον και να περιμένεις ν’ ακούσεις τον αντίλαλο Μαρκίς Ν.
    • Το ποίημα δεν πρέπει να σημαίνει, αλλά να είναι. Μακ Λέις Α.
    • Το ποίημα είναι μια γιορτή της διάνοιας Βαλερύ Π.
    • Το ποίημα είναι όπως και η συνουσία, πρέπει να το τελειώσεις εγκαίρως Σαμόϊλοφ Ντ.
    • Το ποίημα θέλω να είναι νύχτα, περιπλάνηση σε ξεμοναχιασμένους δρόμους και σε αρτηρίες, όπου η ζωή χορεύει… Ασλάνογλου Ν.
    • Το ποίημα μπορεί να μην έχει μέτρο, το ποίημα μπορεί να μην έχει ρίμα, το ποίημα μπορεί να μην έχει νόημα, όμως, για όνομα του Θεού, όχι και όλα μαζί σ” ένα ποίημ Σολοούχιν Β.
    • Τότε τι αντιπροσωπεύει η ποίηση σε μια τέτοια κοινωνία ηθικού χάους; Είναι ο μόνος χώρος, όπου η δύναμη του αριθμού δεν έχει πέραση Ελύτης Ο.
    • Φαίνεται όμως πως θαύματα δεν κάμνουν μόνο οι διάβολοι κι οι θεοί. Θαύματα κάνει κι η ποίηση, όταν πράγματι είναι ποίηση Βαφόπουλος Γ.
    • Χωρίς εσένα… η ποίηση μέσα μου είναι νεκρή Nightwish (Στίχοι από το τραγούδι «Gethsemane»)
    Για την αντιγραφή από τα Βικιφθέγματα, Σολέγγα. Εκπρόσωπος του wif.gr

    Posted in ΔΙΑΝΟΗΣΗ, ΠΟΙΗΣΗ

    Ο Βιβλιοσκώληκας

    2 Ιανουαρίου 2011 // 2.813 Comments »

    Μέχρι τα μέσα του 15ου αιώνα τα ματογυάλια ήταν πολυτέλεια: ήταν πανάκριβα και σχετικά λίγοι άνθρωποι τα είχαν ανάγκη, αφού τα βιβλία ήταν περιουσία ελάχιστων εκλεκτών. Μετά την εφεύρεση της τυπογραφίας και της σχετικής εκλαΐκευσης των βιβλίων, η ζήτηση γυαλιών αυξήθηκε. Στην Αγγλία, για παράδειγμα, οι γυρολόγοι που ταξίδευαν από πόλη σε πόλη πουλούσαν «φτηνά ματογυάλια από την ηπειρωτική Ευρώπη». Στο Στρασβούργο έγιναν γνωστοί οι κατασκευαστές γυαλιών και μονόκλ το 1466, μόλις έντεκα χρόνια μετά την έκδοση της πρώτης Βίβλου του Γκούτενμπερκ στη Νυρεμβέργη το 1478 και στη Φρανκφούρτη το 1540. Είναι πιθανό ότι τα συνεχώς αυξανόμενα και συνεχώς βελτιωμένα γυαλιά επέτρεπαν σε όλο και περισσότερους ανθρώπους να γίνουν καλύτεροι αναγνώστες και να αγοράζουν περισσότερα βιβλία, και ως εκ τούτου αυτός είναι ο λόγος που τα γυαλιά συνδέθηκαν με τον διανοούμενο, το βιβλιοθηκάριο, τον λόγιο.

    Από το 14ο αιώνα και εξής, προστέθηκαν γυαλιά σε πολυάριθμους ζωγραφικούς πίνακες για να υποδηλώσουν την εργατικότητα και τη σοφία ενός προσώπου. Σε πολλές απεικονίσεις της Κοίμησης της Θεοτόκου, πολλοί από τους γιατρούς και τους σοφούς που την περιέβαλαν στο νεκροκρέβατό της, κατέληξαν να φορούν γυαλιά διαφόρων ειδών. Στην ανώνυμη Κοίμηση του 11ου αιώνα, που τώρα φυλάσσεται στη μονή Νόιμπεργκ της Βιέννης, ένα ζευγάρι ματογυάλια προστέθηκαν πολλούς αιώνες αργότερα σε ένα γενειοφόρο σοφό που διαβάζει ένα βαρύ τόμο που του δείχνει ένας θλιμμένος νεαρός άντρας. Αυτό που υπονοείται είναι ότι ακόμα και οι σοφότεροι λόγιοι δεν κατέχουν αρκετή σοφία για να θεραπεύσουν τη Θεοτόκο και να αποτρέψουν το πεπρωμένο της.

    Στην Ελλάδα, στη Ρώμη και στο Βυζάντιο, ο λόγιος – ποιητής, ο doctus poeta, απεικονιζόμενος να κρατά μία πινακίδα ή έναν κύλινδρο, θεωρούνταν πρότυπο προς μίμηση, αλλά ο ρόλος του περιοριζόταν στους κοινούς θνητούς. Οι Θεοί ποτέ δεν ασχολούνταν με τη λογοτεχνία. Οι ελληνικές και λατινικές θεότητες ποτέ δεν απεικονίζονταν να κρατούν βιβλία. Ο Χριστιανισμός ήταν η πρώτη θρησκεία που τοποθέτησε βιβλίο στα χέρια του Θεού της, και από τα μέσα του 14ου αιώνα και εξής, το εμβληματικό χριστιανικό βιβλίο συνοδευόταν από μια άλλη εικόνα, τα ματογυάλια. Η τελειότητα του Χριστού και του Θεού Πατρός δεν δικαιολογούσαν το να απεικονιστούν ως μύωπες, αλλά οι Πατέρες της Εκκλησίας – ο Άγιος Θωμάς ο Ακινάτης, ο Άγιος Αυγουστίνος – και οι αρχαίοι συγγραφείς που έγιναν δεκτοί στον καθολικό κανόνα – ο Κικέρωνας, ο Αριστοτέλης – ορισμένες φορές απεικονίζονταν να κουβαλούν έναν ογκώδη τόμο και να φορούν τα σοφά δίοπτρα της γνώσης.

    Είναι δύσκολο να διανοηθούμε όλους εκείνους τους αμέτρητους αιώνες πριν από την εφεύρεση των διόπτρων, αιώνες κατά τους οποίους οι αναγνώστες αλληθώριζαν για να διαβάσουν τη νεφελώδη εικόνα ενός κειμένου. Και είναι συγκινητικό να φανταστούμε την απίστευτη ανακούφιση των αναγνωστών, όταν επιτέλους απέκτησαν γυαλιά και μπορούσαν αίφνης να δουν, σχεδόν δίχως προσπάθεια, τη σελίδα ενός γραπτού. Το ένα έκτο όλης της ανθρωπότητας είναι μύωπες. Μεταξύ των αναγνωστών, η αναλογία είναι πολύ υψηλότερη, σχεδόν είκοσι τέσσερα τοις εκατό. Σε πολλούς ανθρώπους η κατάσταση χειροτερεύει συν τω χρόνω και εξαιρετικά πολλοί διάσημοι συγγραφείς έχουν τυφλωθεί στα γεράματά τους, από τον Όμηρο και τον Μίλτον ως τον Τζέιμς Τζόις και τον Χόρχε Λούις Μπόρχες. Ο Μπόρχες, που άρχισε να χάνει την όρασή του στα τριάντα του και διορίστηκε διευθυντής της Εθνικής Βιβλιοθήκης του Μποένος Άιρες το 1955, όταν πλέον δεν μπορούσε να δει, σχολίασε τα περίεργο ριζικό του αναγνώστη που χάνει την όρασή του αλλά μια μέρα τού προσφέρεται το βασίλειο των βιβλίων.

    Ο Ισπανός συγγραφέας Χόρχε Μανρίκε, σύγχρονος του Γκάιλερ, διαίρεσε την ανθρωπότητα σε «αυτούς που ζουν από τον ιδρώτα των χεριών τους και στους πλούσιους». Γρήγορα αυτή η διαίρεση κατέληξε να νοείται ως διάκριση «μεταξύ αυτών που ζουν από την δουλειά των χεριών τους» και του «βιβλιοσκώληκα», του διοπτροφόρου αναγνώστη. Είναι περίεργο το ότι τα γυαλιά δεν έχασαν ποτέ αυτή την απόκοσμη έννοια. Λόγου χάρη, όσοι επιθυμούν να φανούν σοφοί (ή τουλάχιστον μελετηροί) χρησιμοποιούν και στην εποχή μας αυτό το σύμβολο. Ένα ζευγάρι γυαλιά, είτε μυωπίας είτε όχι, υποσκάπτει τον αισθησιασμό του προσώπου και υπονοεί αντί αυτού διανοητικές ενασχολήσεις. Συζητώντας περί του νοήματος της ευτυχίας, ο Σενέκας αναγνώρισε ότι η μειοψηφία κατέχει τα πρωτεία της σοφίας και περιφρόνησε τη γνώμη της πλειοψηφίας. Ποιός είναι αυτός λοιπόν που προηγείται; Η εφεύρεση της μάζας, που ο Τόμας Χάρντι περιέγραψε ως «το πλήθος ανθρώπων … που συμπεριλαμβάνει μια κάποια μειονότητα ευαίσθητων ψυχών, οι οποίες είναι οι μόνες, μαζί με τις ιδιότητές τους, που αξίζουν να διατηρηθούν», ή η εφεύρεση του διοπτροφόρου βιβλιοσκώληκα, που θεωρεί τον εαυτό του ανώτερο από τον υπόλοιπο κόσμο και τον οποίο ο κόσμος προσπερνά γελώντας σε βάρος του; Η χρονολογική σειρά είναι μηδαμινής σημασίας. Και τα δύο στερεότυπα είναι αποκυήματα της φαντασίας και εξίσου επικίνδυνα, διότι ενδύονται ένα προσωπείο ηθικής ή κοινωνικής κριτικής και χρησιμοποιούνται για να ακρωτηριάσουν μια τέχνη που, στην ουσία της, δεν είναι ούτε περιορισμένη ούτε περιοριστική. Η πραγματικότητα της ανάγνωσης έγκειται αλλού.

    Μια φωτογραφία που πάρθηκε το 1940, κατά το βομβαρδισμό του Λονδίνου στο Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, δείχνει τα απομεινάρια μιας καταστραμμένης βιβλιοθήκης. Μέσα από την γκρεμισμένη οροφή μπορούμε να διακρίνουμε τα κτίρια που πλανιούνται σαν φαντάσματα απέξω. Στο κέντρο του δωματίου υπάρχει ένας σωρός δοκαριών και σακατεμένων επίπλων. Όμως τα ράφια στους τοίχους κρατάνε γερά και τα βιβλία που τα κοσμούν φαίνονται σώα. Τρεις άντρες στέκονται καταμεσής στα ερείπια: ο ένας, σαν να διστάζει ποιο βιβλίο να διαλέξει, μοιάζει να διαβάζει σιωπηλά τους τίτλους στις ράχες. Ένας άλλος, φορώντας γυαλιά, πάει να βγάλει έναν τόμο. Ο τρίτος διαβάζει, κρατώντας το βιβλίο ανοιχτό στα χέρια του. Δεν στρέφουν τις πλάτες τους στον πόλεμο ούτε αγνοούν την καταστροφή. Δεν προτιμούν τα βιβλία από την ζωή έξω. Προσπαθούν να αντισταθούν στις εμφανέστατες συνθήκες. Διεκδικούν το κοινό δικαίωμα να ρωτούν. Επιχειρούν να βρουν άλλη μια φορά – ανάμεσα στα ερείπια, μέσα στην έκπληκτη αποδοχή που ενίοτε προσφέρει η ανάγνωση – λίγη κατανόηση

    Ελένη Β. Σεμερτζίδου

    Αρχειονόμος – Βιβλιοθηκονόμος

    Διδάκτωρ Ιονίου Πανεπιστημίου

    Εκπρόσωπος του wif.gr

    Posted in ΔΙΑΝΟΗΣΗ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ